نوشتکار: شاہ زیب بلوچ
بلوچ راج ئنا بھاز آ ویل آک اریر اگہ نن او غٹ ویل آتا سوب ءِ ہُرن تو ہر ویل نا گڈیکو کڑی کائک غُلامی نا زمزیر تون گؤفنگک۔بولی راج ئنا غٹ آن بھلا پجار پاننگک انتئے کہ جہان ٹی سد آ ڈیھک ساڑی ءُ، پدا اوفتیٹی جتا جتا انگا راج آک ہندی ءُ۔ اگہ فطرت نا ودی کروکا غٹ بندغ آتے ہُرن تو او غٹ اسہ وڑ مطلب بندغ نا دروشم ٹی ءُ، ولے بے کچ آ بندغ آتا راج آک ءُ پدا اگہ ہرا گڑا اوفتے اسہ ایلو آن جتا کیک او اوفتا دود ربیدہ غاتون اوار راجی پجار، راجی دیہاڑ و بولی ءِ۔ نوشکل نا خاک آن ودی مروکا شاعر سنگت عمران فریق چاگڑدی حوالکاری تلہ (میڈیا) آ شیوان ادبی کاروان ڈاک بلوچستان پِنی آ چینل آ بلوچی و براہوئی نا بابت اٹ ہیت و گپ کرسا پاریکہ کہ ”اسہ پٹ و پول ئسے نا رداٹ جہان ٹی ہفت ہزار آن زیات بولی پاننگرہ ولدا او ہندا ہم پارے کہ بولی نا زی آ کاریم کروکا چاہندار آک پارہ کہ بروکا ہفتاد ہشتاد سال ٹی دا بولی تیان اِرا ہزار (2000) بولی چُٹرہ۔“ اگہ ہندا ویل نا رداٹ نن تینا بولی تے بلوچی و براہوئی ءِ ہُرن کہ ہرا ہیت ءِ نوشکلی آ سنگت کہ کریکہ پٹ و پول نا رداٹ بروکا ہفتاد ہشتاد سال ٹی اِرا ہزار بولی کارہ چُٹرہ و گم مریرہ تو خدا کپ کہ ننا بولیک (بلوچی و براہوئی) ہم او گم مروکا بولی تیٹی افس؟ اگہ نن بلوچی و براہوئی بولی تا ادب آ پام کین، ہرن و پٹ و پول کین کہ اخس بندغ دا بولی تیٹی ہڑدے نا تینا جمار ٹی ہیت و گپ کیرہ تو ننا مونا بھرم دا بریک کہ کروڑ آتا کچ ٹی بندغ آک براہوئی و بلوچی بولی ٹی ہیت و گپ کیرہ ولے داسا داڑے سوج دا ودی مریک کہ اگہ کروڑ آ بندغ آک بلوچی و براہوئی ٹی ہیت کیرہ گڑا انتئے دا بولی تا ادب (لٹریچر) نزور ءِ۔ بلوچی بولی کن تو ہمے وخت ئسے آن بھاز کوشست مننگ ءِ بھاز آ بندغ آک بلوچی بولی نا سرسہبی و رکھ و چھیٹ کن کاریم کرینو ہرافتیٹی خواجہ سید ظہور شاہ ھاشمی و خواجہ صباء دشتیاری پِنی ءُ، ولے ایلو کنڈا براہوئی بولی نا ادب آ نظر اس بٹن گڑا ارمان اٹ پاروئی تمک کہ براہوئی بولی نا ادب چٹ نزور ءِ۔
داسا داڑے اسہ پین سوج اس ودی مریک، او دا وڑ کہ اگہ نن ہُرن کہ ساڑی آ وخت اٹ اخس ادارہ و تنظیم اریر ہرافک براہوئی بولی نا زی آ کاریم کننگ ءُ یا اونا شونداری کن کاریم کننگ ءُ، گڑا خوانندہ غاتا تنظیم آتیان بیدس بھاز آ ادارہ غاک دُنکہ براہوئی اکیڈمی (براہوئی اکیڈمی نا کاریمک اخہ در براہوئی بولی نا شونداری کن برجا ءُ دانا ٹَک ءِ بندغ براہوئی اکیڈمی نا پِن ”براہوئی اکیڈمی پاکستان کوئٹہ رجسٹرڈ“ آن خلنگ کیک)، آماچ ادبی دیوان مستُنگ، مہر ادبی کاروان، شیوان ادبی کاروان ڈاک نوشکے بلوچستان و دافتیان بیدس گڑاس پین ہم ہندنو تلہ ارے ہرافک براہوئی بولی نا زی آ کاریم کننگ ءُ۔
اگہ لس بندغ ہُرے کہ داخہ بندغ براہوئی بولی نا زی آ کاریم کننگ ءُ گڑا انتئے براہوئی ادب ڈڈ اف؟ تو کنا خیال پائک ہرا تسکان ای پہہ مریوہ، بنگنٹ، خنانٹ تو کنے ہندن لگک کہ گڑاس دافتیٹی ہندنو بندغ ہم ارے ہرا براہوئی بولی نا زی آ کاریم کننگ نا پارت کیرہ سد افسوز او طاغتور نا ہیت ءِ پین شابیت کیرہ و پارہ براہوئی بولی اس اف راج ئسے۔ تو اوفتے دا سما مرے براہوئی بیرہ بلوچ راج نا بولی ئسے اگہ اوفک براہوئی بولی تو مہر کیرہ گڑا براہوئی بولی نا سرسہبی، رکھ و چھیٹ کن کاریم کیر، اونا ادب ءِ سوگو ءُ دروشم اس ایتر۔ داسا اخس کہ ادارہ براہوئی زبان کہ کاریم کننگ ءُ یا ہندا بولی (براہوئی) نا پِن آ اسہ تلہ ئسے آ اوار ءُ گڑا او بے سہب ءُ انتئے کہ او غٹ چھٹار ءُ۔ ہراتم بندغ آک چَھٹار مسر گڑا اوفک تینا مزل آ بھاز ہُرے آ سر مریرہ انتئے کہ اوفتا تاغت بشخ مریک (اگہ اُست ئنا حُب اٹ کاریم کننگ خوارہ گڑا وخت ئنا خواست ہندادے کہ اگہ اسہ تلہ ئسے آ اوار مننگ خواپسہ گڑا تینا قبلہ ءِ درست کیر)۔ ہرا تاغت بشخ مس گڑا اوڑان دو تے سل، انتئے کہ اوفتا جند ئنا قبلہ راست اف گڑا اوفک مِش ایلوفتیکن بولی ءِ جوان کرور و بولی ءِ سوگو ءُ دروشم اس ترور۔ داسا برینہ تینا اصل سرحال آ کہ بولی امر بیگواہ مریک یا گوئنگک، دا باروئٹ شیف آ گڑاس سوب و ویل نوشتہ ءُ:
بولی امر گوئنگک؟
دا سوج ءِ اگہ کس بِنے گڑا ہر بندغ دادے تینا رداٹ سرپند و پہہ مریک۔ بولی اراتم چُٹک؟ ہموتم ہرا وخت اسہ راج ئسے تیوہ خلیر چٹ کیر؟ یا ہمو بولی ٹی ہیت کروکا اسہ بندغ اس ہم جہان ٹی زندہ سلپ، یا ہمو وڑ ہراتم او بولی نا تیوہ ادب (کتاب آتون اوار غٹ نوشت آتے ہُشر) ءِ چُٹفر؟ ہندا ڈول نا سوج آک مِلی ءِ پلویڑ کیرہ ہراتم بولی نا بیگواہی نا ہیت مرے۔
بولی نا بیگوائی نا بھاز آ سوب آک ءُ ولے اسہ غلام ءُ چاگڑد اسے تون سیالی تخنگ نا رداٹ ای ہندا سرپند مریوہ کہ طاغتور نا بست و بند ننا بولی (براہوئی و بلوچی) تا گوئنگنگ نا غٹ آن بھلا سوب ءِ۔ طاغتور ہراتم بریک گڑا او ہندی آ راج ئنا دود آتتون اوار اوار اونا بولی تے ہم چُٹفنگ نا کوشست ءِ کیک۔ بولی تون مہر کرسا بلوچ اسے نا وڑ اگہ نن ہر زاویہ غان ہُرن کہ ہرا وڑ طاغتور ننا بولی تے چُٹفنگ ءِ۔ گڑا تے خوڑتی اٹ ہُننگ و اوفتے کڑمبی اٹ آزموندہ کننگ آن پد ننا مونا اسہ سیاگ اس بریک ہرا طاغتور نا ظلم و تادی تا درشانی نا شاہدی ءِ۔ طاغتور تینا طاغت ءِ برجاء تخنگ کن ہمو ڈیہہ ہراڑا او طاغت ءِ کاریم اٹ ہیسنے، اونا بندغ آتے زوراکی تا گواچی کرسا کسفک و داڑان بیدس تینا طاغت نا اودیم آ دروشم ءِ مونی ہتیک۔ طاغتور نا اودیم آ دروشم ءِ پہہ مننگ، طاغتور نا پاش آ یا سخت انگا دروشم ءِ پہہ مننگ آن زیات کبین ءِ انتئے کہ پاش یا سخت انگا دروشم ءِ تو نن خننہ دنکہ اگہ طاغتور نا لشکر بلوچ راج ئنا باتی اسے زوراکی ٹی بیگواہ کرسا بندی کیک، داکان بیدس اگہ اُلس تینا بیگواہ تیکن برانز کیک تو طاغتور نا لشکر اوفتیا لٹ و کٹ کیک و برانزی تے دزگیر کیک یا مُست آن بیگواہ مروکو اسہ بلوچ اسے سُم تیٹ خُلک پدا ہمونا جشوک آ جون ءِ بڑی بانگ اسے آ بٹک تو پدا نن پانہ ننتون ظلم مننگ ءِ۔ داسا نن ملوکا مِلی و چاہنداری نا خن تیٹ طاغتور نا اودیم آ دروشم ءِ پہہ مننگ نا کوشست ءِ کینہ ہراکہ یکدم ننا بولی (بلوچی و براہوئی) نا گوئنگنگ تون گنڈوک ءِ۔ دا تو نن غٹ ءِ سما ءِ ساڑی آ وخت ئٹی ننا ہرا تعلیمی وڑ و ڈول ءِ او بیرہ بدر تا وڑ ئٹ ءِ ہرا طاغتور نا اودیم آ دروشم نا اسہ بشخ ئسے۔ ننا چُناک ہرا دائسکان تینا ادب آن بلد افس اوفتے نن یکدم اسکول ٹی ہندی کینہ تانکہ او خوانر چاہند ءِ دوئی کرسا علم و زانت تون ہمگرنچ مریر، جوان مریر ولے طاغتور ننا خنتا روشنائی ءِ داخہ در پُلانے کہ ننے سما ہم تمنگ اف ہراتم ننا چُنا بدر نا بولی ٹی ہیت کیک و تعلیم دوئی کیک او ہمو وڑ سوچک و گڑا تے ہیل کننگ نا کوشست ءِ کیک ہرا وڑ طاغتور خوائک۔ نن چُنک ئسنہ اسکول ٹی خوانانہ گڑا ننا استاد آک ننے ہمو وڑ پنت شون تسرہ ہرا وڑ طاغتور خواہاکہ و اینو اسکان خوائک ولے اوفک یعنی ننا استاد آک ہم ہندا بے ڈول آ نظام آن تعلیم دوئی کریسر گڑا ہرا وڑ اوفتے اوفتا استاد آک خوانفیسر اوفک ننے ہم ہمو وڑ گڑا تے ہیل تسرہ و خوانفیرہ۔ اسہ ہیت اس ای بے دھڑک کیوہ اگہ اینو نن دا بابت ئٹ اسہ پٹ و پول اس کین کہ ساڑی آ وخت آ ننا چُناک تینا زبان نا بُنداوی گڑا تیان اخس بلد ءُ و تینے تینا بولی ءِ اخس پہہ مریرہ، چارہ و اخس تینا بولی (بلوچی و براہوئی) ءِ خواننگ کیرہ تو ننا پٹ و پول نا بھرم ننا مونا ہندا بریک کہ سد درسد ٹی بیرہ ہمو دہ (10) درسد بندغ آک و خوانندہ غاک مرور ہرافک بلوچی و براہوئی نا بُنداوی گڑا تیان واخب مرور۔ ننا اُرا تیٹی ساڑی آ وخت آ بھاز آ چُناک ءُ ہرافک پوسکن خواننگ نا جہان ٹی گام تخانو۔ اگہ نن اوفتیان ہندا سوج کین کہ حساب اوفتے اخس اسکان بریک یخین ئٹ اوفک اسٹ، اِرٹ، مُسٹ، چار، پنچ، شش، ہفت، ہشت، نو، دہ اسکان پارور۔ داکان مونی اوفک سلور مونی اوفتے بروف۔ اگہ ایلو پارہ غا نی رزاکا ہمو چُنا غان ہرف کہ نے ایک دوک یا ون ٹوک بریرہ گڑا یکدم بنا کیک ہنڈریڈ (سد) آن مونی کائک۔ ولدا ہمو بے بختی و بد شینی ننا ءِ کہ چُنا ءِ پانہ وا اڑے وا نی تو ماشاءاللہ بھاز جوان اُس نی خوان فسٹ بسس نیکن فلاں گڑا ءِ ہلیوہ حالانکہ ننے دن پاروئی ءِ کہ اولیکو درجہ غا بسس تو نیکن فلاں گڑا ءِ ہلیوہ۔ دا غٹ ہمو گڑاک ءُ ہرافتیان ننا خوانندہ غاک نابلد ءُ۔ داکان بیدس نن ہُرن کہ ننا لس مخلوق تعلیم آن مُر ءِ تو ہراتم اسہ خوانندہ اس اوفتا مونا برے و چار لوز انگریزی یا اُردو نا کاریم ٹی ہتے گڑا ننا لس بندغ ہندا پائک بس دا کل گڑا تیان واخب ءِ دادے غٹ گڑاک سما ءُ ولے اوفتے انت سما ءِ ہراڑا او گمر کیرہ و اودے فخر ٹی خوانندہ پارہ، دائسکان ءِ او خوانندہ نا جند اسہ خوانوک ءُ بے چاہندار ئسے۔ ولدا اونا مثیل ہمو بندغ نا مریک ہرا ساہدار ئسے نا ڈول ءِ و کتاب آتیان تو بڈ ءِ ولے تینا پجار آن، تینا دیہاڑ آن و تینا راجی زمہ واری تیان نا بلد ءِ۔
ہیت براہوئی، بلوچی و بدر نا لوز آک
طاغتور ہراتم آن کہ بسنے ہمو وخت اسے آن ننا بولی تے پدی و شیف خلنگ نا کوشست ءِ کرینے و تینا بولی ءِ ترپ کرینے۔ دا ہیت آن کس نمن مننگ کپک کہ ہرا سوب آتیان ننا بولیک پدی ءُ او سوب آتیٹی ڈیلم نا اٹکل آتون اوار اوار ننا تینا جِند ئنا نابودی ہم ارے کہ نن بس گڑا ءِ اسہ پالو آن ہُرنہ ولے دا فطرت نا قانود ءِ، ویل ئنا تانکہ غٹ پاناد آتے ہُرتنن ہمو وخت اسکان اونا ایسری نا کنڈا ہِننگ کپنہ۔ سائنس، فلسفہ، زانت، گشاد و لس مارشت (common sense) غُٹ نا بنداوی قانود ہندادے کہ اول نی ویل ءِ ہُر، پہہ مر، تب چائی تون اوار اوار آزموندہ کر گڑا نے سما تمک کہ ویل انت ئسے و اونا گُژغ اراکان بنا مسنے؟ بلوچ راج نا غٹ باتی تا مونا دا تدینی الم مسنے کہ ہراتم نن براہوئی یا بلوچی یا تینا پین (لاسی، جدگالی، کھیترانی و دہواری) بولی اسیٹی ہیت کینہ تو ننا ہڑدے نا ہیت آتیٹی ننا بولی (بلوچی و براہوئی) آن زیات بدر نا بولی نا لوز آک اریر۔ دنکہ اسہ دے تولوک ئسنہ اِرغ نا وخت ئس تو اسہ سنگت اس اِرغ ہلنگ کن ہناکہ تو ننے آن ہرفے کہ اخس اِرغ ہلیو تو سنگت اس پارے تہ ”پچیس“ اِرغ ہڷ، او بیست و پنچ ہم پاننگ کریکہ ولے ارمان سد ارمان او پچیس پارے۔ اگہ ہندا ہیت آ نغد مرے کہ سنگت بجاز بھلو رد اس کرے تو ہراتم لس بندغ دا ہیت ءِ بِنے تو او ہندا پائک کہ دا چُنکو رد ئسے دانا ہچ ءُ ویل اس اف ولے لس بندغ ءِ دا سما مرے کہ کسر نا زی آ بھلا بھلا خلک تو غُٹ ءِ مُر آن نظر بریرہ ولے بندغ چنکا چنکا خل تے خنپک ہموفتیٹی اڑینگک و تِرڈو ہلیک۔ ہندن مُستی پین مثیل اس ہلین ہراتم بلوچ چُنا اس پوسکن اسکول خوانے تو اُرا ٹی اوڑان ہندا ہرفنہ کہ نی اُسکول ٹی خواننگ اُس نے تو انگریزی یا اردو بریک نے او خوش مریک و کوشست کیک کہ جوان جوان اُردو و انگریزی اٹ ہیت کیو۔ اگہ چُنا نا پِن ریحان ءِ گڑا اودے ہندا پانہ کہ نی اُردو ٹی پاوا ”کنا پِن ریحان ءِ و ای دا کڑدانک (کلاس) ٹی خوانوہ۔“ تو او پائِک ”میرا نام ریحان ہے، میں ٹُو کلاس میں پڑھتا ہوں۔“ گڑا نن ہندن گل مرینہ کہ ننا چُنا تو خواننگ اٹ چٹ بھاز جوان ءِ۔ اگہ ہمو چُنا (ریحان) اُردو یا انگریزی ٹی ہیت کننگ ٹی رد کے تو نن پانہ نے بفک یا خر مرینہ ہمو چُنا ءِ پانہ فلاں چُنا نا ہمسر ءِ او ہندن جوان انگریزی و اُردو کیک نے انتئے بفک۔ ولدا اگہ ہندا چُنا غان نی براہوئی ٹی سوج کر پاتہ کہ ارا کڑدانک ئٹی خوانسہ تو او پائک ”ای ٹُو کلاس ٹی خوانوہ۔“ تو نن پانہ ماشااللہ حالانکہ او تینا پاروکا ہیت آتے براہوئی بولی نا کاویز آتا رداٹ رد پارے ولے ننے سُد ہم تمپک کہ چُنا رد اس کرے انتئے کہ ننا ملی ءِ غلامی و طاغتور نا اودیم آ دروشم ہندن جوڑ کرینے کہ نن دا گڑا ءِ مارنگ ہم کپنہ۔
دُوی نا رکھ و چھیٹ
داسا نن دا گڑا ءِ پہہ مننگ نا کوشست ءِ کینہ کہ ساڑی آ وخت ئٹ نن تینا بولی (بلوچی و براہوئی) تا رکھ و چھیٹ ءِ امر کین۔ راج ئنا ہر باتی تینا رداٹ پُہہ مریک، کنا خیال پائک ساڑی آ وخت ہراڑا ٹیکنالوجی نا زہم آک غُٹ آن زیات ءُ گڑا جہد ہندا مرے کہ ڈغار نا راستی، تینا ادبی مڈی نا وسیلہ ئٹ و بندغ آتا طب ءِ ملی ٹی تخسا مُستی گام خلین گڑا اُمیت ءِ زبان ءِ رکھنگ نا دا سفر ٹی سرسہب مرون۔ ساڑی آ وخت ٹیکنالوجی نا دورباری ءِ گڑا بائدے نن ہڑدوسر آ بولی تا ادب ءِ ٹیکنالوجی تون ہم ہمگرنچ کین انتئے کہ ٹیکنالوجی ہمو گڑا ءِ ہرا چاگڑد ئٹ ساڑی ہر تپہ نا کاریم ءِ اڑزان کرینے۔اگہ ایہن کاریم گھنٹہ ٹی مریک ولے پوسکنا ٹیکنالوجی او کاریم ءِ منہ ساہت ئٹ کیک۔ اسہ پٹ و پول ئسے نا رداٹ جہان ٹی کل ہشت ارب و بیست کروڑ بندغ ارے، دا تیوہ خلقت ئٹ ہفتاد (70) درسد بندغ آک موبائل ءِ کاریم ٹی ہتیرہ۔ ساڑی آ دور ٹی ننا چاگڑد نا گیشتر بندغ آتیتون ہم موبائل ارے، ہرافتیٹی خوانندہ تا بھلو بشخ اس ارے۔ ہر بندغ نا موبائل نیٹ تون گنڈوک ءِ۔ اگہ خوانندہ غاک ٹیکنالوجی نا شتابی آ نظر تخسا بولی نا ویل ءِ ملی ٹی تخر گڑا ساڑی آ دور ئٹ ”بولی آ پبی ءُ کاریم“ غنیمت آن مچٹ اف۔ اول سر ئٹ خوانندہ غاک تینا رداٹ چاگڑدی حوالکاری تلہ (میڈیا) تون اوار کتاب آتے پٹر، ردوم نا ڈول و اودے پہہ مننگ آن پد تینا کاریم ءِ بنا کیر۔ بولی آ کاریم کننگ نا وخت آ ردوم ءِ گیرام کپس مطلب کاریم مرے گڑا زو آن زو بولی آسمان ءِ سر مرے بلکن دا ارادہ اٹ کاریم مرے کہ مٹی اسہ وار بفک بلکن وخت خلیک و ایلو بولی تا شونداری ننا مون آٹے اگہ اینو او تلہ اسے آ سر مسنو گڑا او اینو درو اٹ دا سند آ سر متنو بلکن اوفتے کیہی سال آتا وخت و پاس آک لگانو۔
ڈٹ و ڈول
اگہ خوانندہ تون موبائل ہم ارے و او کاریم کننگ ہم خوائک ولے او بولی آ کاریم کننگ نا اصول آن نابلد ءِ، گڑا اول سر ئٹ او چاگڑدی حوالکاری تلہ آ امرو گڑاس ہم بولی نا بابت خنک اودے موبائل ٹی نوشتہ کے، اودے پام ئٹ خوانہے و پام ئٹ خواننگ آن پد تینا ایب کیب ئنا بندغ آتیتون ہندا بابت ہیت و گپ کے، کوشست ہندا مرے کہ گیشتر بندغ آتیتون تولنگ بش مننگ مرے۔ بھاز آ بندغ آتیتون تولنگ بش مننگ نا زیبائی دادے کہ اوفتیان بندغ ہیل کیک و گڑاس اوفتے ہیل تننگ نا کوشست کیک۔ بنا ئٹ بولی نا شون اکن کاریم کننگ نا مُد آ بھاز آ اڑاند آک مون آ بریرہ، دنکہ اگہ نی اول تینا خڑک ئنا سنگت آتے پا گڑا اوفک نے آ مخرہ و بے سمائی تون ہندا پارہ ”یار مخلوق طوبے آ رسینگا نی داسکان براہوئی ٹی پاسینگانس۔“ ولے نے اوفتا ہندا ہیت آتیا ارمان کروئی اف یا است ءِ چُنک کروئی اف بلکن اوفتا ہندا بے ڈول و بے وڑ انگا ہیت آتے تینا طاغت جوڑ کروئی ءِ و مدام بابو صباء دشتیاری نا بولی تون مہر ئنا فلسفہ ءِ تینا مسخت جوڑ کرسا بولی نا رکھ اکن کاریم کروئی ءِ۔ ہندا عمل ءِ تینا ہڑدیئی جمار نا سُرپر آتا المی بشخ اس جوڑ کروئی ءِ پدا مستی گام خلوئی ءِ۔ کوشست ہندا مرے کہ گیشتر ہمو بندغ تا دیوان آتیٹ بشخ ہلین ہرافتا بولی و ادب تون خڑکی و سیالی اس ارے۔
ایسر
ننا بولی تا ادب ننا مون آ اِرا دروشم ئٹ بریک اولیکو زبانی مطلب پیر و کماش، بابُو یا بلی اسے تون دیوان کین انتئے کہ اوفتیتون بولی نا متکنا لوز آک اریر دنکہ بتل، چاچاک و مُست ئنا کسرشون آتا کسہ غاک۔ ارٹمیکو وڑ ہرانا وسیلہ ئٹ بولی نا رکھ و چھیٹ ءِ کننگ کینہ او کتاب آتیتون دو لخی ءِ۔ کتاب آتے خواننگ خلقی آ بندغ آتون مدام کچاری کننگ، اوفتیان ہیل کننگ و اگہ بندغ تینٹ پہہ ءِ گڑا ایلوفتے ہیل تننگ۔ بلوچ خوانندہ غاتیان امیت اس بھلو ارے او ہندا ہیت و گپ آتے عمل نا لڑ ئٹ خُلیسا تینا بولی تیکن کاریم کرور و ٹیکنالوجی و صبائی آ جوزہ و غمخواری آ سگ اتون براہوئی بلوچی ادب ءِ سوگو ءُ دروشم اس ترور۔ دا گڑا کن ای ہم نمن افٹ کہ دا کبین ءُ کاریم اس اف، داڑکن بھاز آ گڑا تا گرج مریک دنکہ بولی ءِ ہیل کننگ و اوڑا کاریم کننگ نا راہبند، بولی ءِ اکیڈمک پڑ آ سر کننگ کن زرگزرانی گرج آک ءُ دا کاریم ءِ مزل آ سر کننگ کن کاریمی ءُ بندغ۔ دا گڑا ءِ راجی فرض گوندسا نن گل کین کہ ننے تاڑ اس دو بسنے کہ بولی نا ادب ءِ ڈڈ ءُ دروشم اس ایتن و بروکا زنک اکن بولی نا پڑ آ آسراتی اس ودی کین۔ بولی نا ویل آتے خوڑتی ئٹ ہننگ و طب چائی آن پد ای ہندا ہیت آ سر مسٹ کہ نن اگہ خوائنہ کہ براہوئی بلوچی تون اوار ادب نا جہان ئٹ جہانی تلہ غا سر مرے و جہان ءِ کلہو تے کہ ای ہم زبان اسے اُٹ و کنے ام مِلدار ءُ مڷ ارے، او چنکو چنکو گام ارفور و کنے شوندار و شرحال زبان تا مہاگ اٹ اوار کرور۔ گڈ سر ئٹ ننا خواست و وخت انا گرج ہندادے و بنداوی کاریمک ہندادو ہرافتے ساڑی آ دور ٹی بلوچ ورناک اڑزانی ئٹ کننگ کیرہ و بولی نا رکھ و چھیٹ ئٹ تینا بشخ ءِ جوانیکا شاغنگ کیرہ۔
